Las pandemias

Novembre
2020

Lo dossièr deu mes

Partatjar

Las pandemias

Las Pandemias dins l’istòria de l'Umanitat

Sorsa : © OC PROD

Las Pandemias dins l’istòria de l'Umanitat

En 2min30 OC PROD vos prepausa las chifras màgers qu’ajudan a comprendre las principalas pandemias de l’istòria e las conséquéncias qu’aguèron sus la populacion mondiala, europenca e dins l’espaci occitan.

Fèbre tifoïda, pèsta dita « antonina », pèsta negra, colerà, variòla, gripa espanhòla … Quantes de mòrts ? Qual espandiment sul territòri ?

Una mesa en perspectiva de la situacion actuala.

Sorsa : © OC PROD

"De pandemias ni aguèt segurament dempuèi que los òmes se son quilhats sur lors cambas"

Lo mot atal, solet, fa paur « pandemia » , l’epidemia per tot lo pòble, la malautiá que nos pòt tocar, totas e tots. Amb aquel mot lo mal fa pas de diferéncia sociala. Mas, çaquelà, las epidemias e las pandemias tòcan pas totjorn las femnas e los òmes de la meteissa faiçon segon lor nivèl de riquesa e de desvolopament. L’istòria nos o ditz dempuèi de sègles.

L’umanitat viu sonque dempuèi qualques annadas amb la conoissença dels micròbis ; abans la malautiá, e amb una fin tragica la mòrt, veniá, mas sabiam pas de onte.

De pandemias ni aguèt segurament dempuèi que los òmes se son quilhats sur lors cambas, e benlèu abans.

Sovent cal de chifras per prendre la mesura d’una pandemia. Aquò se compta en milierats o en milions de mòrts. Mas segon l’importància de la populacion umana las causas son diferentas. Çò que compta per comprendre las consequéncias de las pandemias son los percentatges de malauts e de mòrts.

Legir mai

Sorsa : © OC PROD

Colèra a Niça

Collègi Calandreta de Gasconha

Sorsa : © OC PROD

Collègi Calandreta de Gasconha

Aqueth module qu’ei consacrat a las nostas collaboracions dab establiments d’ensenhament public o Calandreta. Cada dossièr que compren un contiengut prepausat directament peus escolans puish editorializat per l’equipa d’OCfutura.

Aqueste còp, que son los escolans deu Collègi Calandreta de Gasconha de Pau (64) qui an participat.

Petita presentacion deu lor collègi peus Calandrons de Pau.

Per la temporada de Covid, tots los establiments escolars qu’an devut hicar en plaça mesuras de proteccion en respècte deu protocòle sanitari.

Los Calandrons qu’an causit de’n har ua vidèo tà l’amuishar.

Sorsa : © OC PROD

Istòria de la pèsta en albigés

Guillaume Gras, professor d’istòria e redactor d’articles per la Revista de Tarn, parla de l’istòria de las epidemias de pèsta que toquèron la vila e son ròdol. Albi se metèt jos la proteccion d’una santa. Aguèt paur de la pèsta. Vertat es que dinc aqueras epòcas la mòrt èra mai presenta dins lo quotidian qu’al jorn de uei. Mas empachava pas que lo monde refusavan la fatalitat
La revista permet de melhor far conéisser aqueles periòdes complicats quand los albigés luchavan contra la malautiá e prenián de mesuras d’embarrament per empachar la difusion de la pèsta.

Sorsa : © OC PROD

Istòria de la pèsta en albigés

Oc Mobilizacion : Pierre Jean Gaube, medecin de Gasconha

Sorsa : © OC PROD

Oc Mobilizacion : Pierre Jean Gaube, medecin de Gasconha

Qu’es lo testimoniatge d’un medecin d’una petita vila de Gasconha.

Pierre-Jean Gaube parla deu trabalh que hè cada jorn en situacion de pandemia pendent lo prumèr embarrament.

Que i a la manca de mascas, la manca de vertadèras informacions, la manca de materiau mes que demora çò de màger, a saber la volontat de suenhar e d’ajudar lo monde .

OCMobilizacion, los occitans en accion còntra la pandemia », un programa de retrobar sus octele.com

Sorsa : © OC PROD

Lexic e expressions… amb Lo Congrès

Las expressions de la malaudia

Ahirar un mau : Transmettre une maladie
Atrapar lo còp de la mort : Attraper une maladie grave
Càder malaut, càder malauda : Tomber malade
Estar baish : être très malade
Estar malaut a crebar, estar malauta a crebar : être très malade
Gahar ua malaudia : Contracter une maladie
Har a las estòrças dab lo mau : Lutter contre la maladie
Har rampèu a l’epidemia : Enrayer une épidémie
Har sang deu nau : Se remettre d’une maladie
La raquèra que cor : Une épidémie sévit
Non pas poder lecà’s : être malade
Qu’avem lo malaudèr per casa : Il y a la maladie chez nous
Tornar de malaudia : Relever de maladie

Mei d'expressions dens lo Diccionari de las locucions deu Congrès
Fòto : NIAID

BaTelÒc
Las epidèmias dins la literatura occitana

1_Pairin, dejà bohabrac, qu'avó ua maishanta passada (n'ac aperavan pas enqüèra influenza o gripa) au cors de l'ivèrn de 1876-77 e que'u deishà dessús ua grana flaquèra.
Simin Palay (1961), Petita vita e vitanta (ed. Reclams)

2_Las apareishudas e despareishudas dens lo raconte deu narrator deus signes de la malaudia que segueishen las remissions e lo progrès inexorable de la tuberculòsi.
Estela Comellas (2006), « BERNAT O LA CÈRCA D’UA IDENTITAT », Reclams 802-803 (ed. Reclams)

3_Per de que l'idèia de pèsta, de marrana, d'epidemia, la pèsta a l'atge mejan, ara lo sidà mai que mai, per exemple aicí coma en Africa, tot aquò es tanben lo verme dins lo fruch de l'umanitat que crei totjorn d'aver ganhat lei prèmis e de poder se passar de la natura...
Joan-Guilhem Roqueta (2008), « Laissarem degun », La Setmana 694 (ed. Vistedit)

4_De segur que riscam de har mei hòrta la contaminacion a l'ostau, en familha, mes las consequéncias psicologicas e afectivas de l'abandon deu poton que poderén estar mei hòrtas que la gripa.
David Grosclaude (2009), « La gripa qu’ataca lo patrimòni culturau », La Setmana 730 (ed. Vistedit)

5_En mai d'aver passat lo Rio Grande (d'unes cases son estats reperats als Estats-Units), la malautiá a atengut Euròpa dins las primièras oras de çò que sembla de mai en mai una pandemia.
(2009), « La gripa porcina s’estanca, pel moment », La Setmana 713 (ed. Vistedit)

Mai de citacions dins lo Còrpus del Congrès

previous arrow
next arrow
Slider

Sorsa : © Lo Congrès

Cronicar lo temps

Lo virus fa paur e l’embarrament es long. Mas la paur vendrà après l’embarrament amb la paur d’èstre contaminat per un virus que contunha de córrer.

J.L Blenet nos parla de la paur e de sas colors.

En occitan la paur es negra e que s’endeven plan amb la mòrt. N’i a de mòts per parlar de la peta en occitan !

Ua cronica extrèita de la programmacion de Radio Lenga d’Òc, la ràdio que solelha en Òc !

Cronicar lo temps

4 Minutas

Sorsa : © OC PROD

4 Minutas

Mes quin har entà tuar lo temps pendent l’embarrament quan e’u voletz passar shens estremar la lenga e la cultura occitanas ?

Maria Lavit que hè la lista de las iniciativas musicaus, teatraus e televisuaus en lenga occitan deu periòde deu prumèr embarrament.

Que i a tanben ensenhants qui an pres iniciativas entà ajudar los pairs e los mainatges qui son obligats de convíver e d’assegurar lo tribalh escolar.

Enfin que i a  tanben çò qui cau tà s’amusar dab jòcs en linha.

Sorsa : © OC PROD

La cançon de Paraulas en Òc

Me vòli pas maridar

Me vòli pas maridar, de La Sauze

"N’i a tant dins mon país que n’an pres un viatge,
Per una epidèmia se son faits agafar.
Parli pas de la pèsta ni mai del colerà.
T’assolidi que ieu me soi fait vaccinar
Contra la malautiá que se ditz maridatge.
Ieu me vòli pas maridar...."

Legir las paraulas

Sorsa : Paraulas en Òc

Los partenaris deu projècte

Cirdòc - Institut occitan de Cultura                  Lo CongrèsOCTeleRàdio Lenga d'ÒcParaulas en òc