Lo vin

Trim. 1
2020

Lo dossièr deu trimèstre

Partatjar

Lo vin

"Se França es lo segond productor de vin al monde o dèu al país occitan"

Lo vin fa viatjar, abans de lo beure

Parlar del vin en Occitània ! Es parlar d’istòria, de cultura, d’agricultura, de revòltas de revolucions, de guèrra, de religion, de politica, de militantisme, de climat, de gastronomia…es parlar de la vida.

Se França es lo segond productor de vin al monde o dèu al país occitan qu’es lo territòri màger del vin francés. E los occitans devon aquela plaça al Lengadòc, lo territòri viticòla mai grand.

La vinha arribèt en cò nòstre gràcias als grècs, mas aquò o sabètz. Los galeses e los romans la desvolopèron e aquò dona ara de grands terradors viticòlas en Occitània (cinc en tot qu’an d’apelacions).

Lo primièr es Lengadòc que representa lo 30% de la superficia de las vinhas en França e tanben lo 30% de la produccion de vin. Ven en seguida lo bordalés, que se reputacion es mondiala ; puèi venon las costièras de Ròse ; Provença seguís e enfin an regropat dins una denominacion de Sud-Oèst —un pauc ridicula o cal dire­— de terradors que donan lo vin de Galhac lo de Juranson en passant pel de Madiran e de Marcilhac.

Lo vin es a l’origina de tanta literatura, de tantas polemicas, e de tantas riquesas tanben qu’es complicat de o resumir tot.

Del vin claret que los gascons vendián als angleses, a las revòltas de 1907 en passant pels « comandòs de la nuèit » cantats per Claudi Marti, lo viatge es passionant.

↬ Legir mai

Sorsa : © OC PROD

Chifras e vin

En 1 min 20 OCPROD vos prepausa las chifras màgers qu’ajudan a comprendre lo vin.

Sorsa : © OC PROD

Chabròt dins las Alps de Provença Nauta

Òme que fa chabròt

Ne saber mai dab Lo Cirdòc – Institut Occitan de Cultura….

Vrenhas, biò e brexit

Un reportatge d’OC PROD sus las problematicas ligadas a la produccion deu vin : la temporada de las vrenhas, la question deu vin biò, mes tanben lo possible impact deu Brexit.

Dab Irène Guilhendou (Vinhèra – Domeni Latapy), J.Bernard Larrieu (Vinhèr – Domeni Lapeyre) e Thomas Pissondes (Vinhèr – Domeni Labrée), un reportatge realizat en 2019 entà un D’OC Show rodat a Narbona que podetz retrobar sus ÒCtele.

Sorsa : © OC PROD

Narbona: fòrta protèsta dels vinhairons

Planhon las importacions massissas de vin del sud dels Pirenèus del temps que lors tinas son plenas

Qualques milièrs de vinhairons occitans manifestèron dissabte a Narbona per protestar contra las importacions massissas de vin del sud dels Pirenèus del temps que lors tinas son plenas. E mai se los vinhairons del Bas Lengadòc èran a l’origina de la protèsta, fòrça productors d’autres endreches d’Occitània jonguèron la manifestacion.

Los vinhairons planhon una “concurréncia desleiala”. Los productors de l’estat francés an de cargas fòrça mai importantas que los de l’estat espanhòl. En mai d’aquò, deploran que las grandas superfícias e los negociants privilègien pas los provesiments locals.

Segon los manifestants, “los uèch milions d'ectolitres d’importacion de vin” son “un recòrd istoric”, mentre que los productors del país arriban pas de vendre lor vin. Dins aquel sens, lo tèma central de la protèsta èra “lo desfís de la mondializacion”.

La protèsta foguèt seguida d’accions còp de ponh coma de pneumatics incendiats que copavan la rota e de magazins que lor seccion de vins espanhòls foguèt vandalizada.

Sorsa : Lo jornalet

Lexic e expressions… dab Lo Congrès

Expressions arron lo vin

Lo vin qu'a inspirat fòrça expressions, a còps imatjadas, a còps poeticas... Descobritz-las aquí.

Lo shuc de la vinha : le jus de la treille
Estar ni deu roi ni deu palhet : N’être d’aucune sorte
Anar tà las aigas de Gan : Boire du vin
Aver cargat a Madiran : Être ivre
Deishar l’aiga taus peishs : Aimer le vin
Tastar la barrica : Goûter le vin
Untà’s l’òs vinatèr : Boire

Mei d'expressions dens l'express'Òc deu Congrès

BaTelÒc
Tà tastar lo vin

Que'vs prepausam aquí quauques adjectius qui pòden qualificar lo vin.

amorós : moelleux
arderós : plein de chaleur, généreux
bèdre : âpre
canin : acide, aigrelet
de mescla : coupé
fonsós : qui dépose
fraudat : frelaté
lèime : pur
pelut : généreux
picat : piqué
pichon : peu alcoolisé, de faible degré
sermat : coupé d'eau
virat : tourné

Mei de vocabulari dens lo dicod'Òc deu Congrès

Femnas de tot atge
Vin e sopa

har/far chabròt / chabròu / chabròl / sabròt / la godalha, qu'ei ua costuma d'Occitania. Quan demora drin de sopa dens l'escudèla, de barrejà'i vin roi tà diluir lo bolhon e béver tot aquerò.

Dens lo Tresor dóu Felibrige, Frederic Mistral qu'explica que l'expression e seré ua corrupcion de la locucion lemosina « beure a chabra » qui significa « béver com las crabas », mes que poderé tanben estar un diminutiu de « sobra », çò qui demora.

« Godalha » que vieneré de l'ancian francés « godale » (mena de cervesa) segon Lespy, o que seré ua metatèsi de « golada » segon Palay.

Los escriuts occitans que testimònian d'aquera practica :
- « Aquel aparaira dels paisans franceses de tot vin fasiá chabròt » (Ferran Delèris, Memòris)
- « quilhs vaisseus espaciaus que retiran un pauc de las'sietas de chabròu » (Joan Ganhaire, Sorne trasluc)
- « Lo servicial me vogèt de vin dins l'escudèla que faguèssi sabròt. » (Bodon, La quimèra)
- « Ai la sopa prèsta, tira : faràs un sabròt per te remetre. » (Enric Mouly, E la barta floriguèt)
- « En çò deus « qui an de tot », los bons paisans qui an vin, que s'i hè la godala » (Simin Palay, Petita vita e vita vitanta)

Mei d'informacions dens lo dicod'Òc e dens BaTelÒc

previous arrow
next arrow
Slider

Sorsa : © Lo Congrès

cara e cara : Irène Guilhendou

Presidenta de « La rota deus vins de Juranson », Irène Guilhendou es exposanta sus Hestiv'Òc. Sus son taulièr prepausa mantunes vins del costat de Jurançon. Dins aquel Cara e Cara Irène Guilhendounos parla de produccion viticòla biologica mas tanben de la sià presencia al festival de las culturas e langas del sud. En aliança amb l'associacion : « Accents du Sud ».

Sorsa : © OC PROD

Los comandòs de la nuèit

Lo camin del solelh

Cançon tirada del disc Lo camin del solelh de Claudi Martí

« Siam en patz e nos cal faire guèrra
Anam partir a mièja-nuèit
Totara darrièr la barrièra
Nos traparem a detz o ueit...

Sabèm plan que sus d’autras rotas
Marchan los del Menerbés
Carcassés e Corbièras totas :
Siam los Commandos de la nuèit... »

↬ Legir mai sus Paraulas en Òc

Bibliografia dab lo Cirdòc – Institut occitan de cultura

Las cançons de Paraulas en Òc

Vendémias (Patric)
Les grandes chansons occitanes de Patric

L'aubre de la camba tòrta (La Mal Coiffée)
Polyphonies occitanes

Lo Vinhairon (La Sauze)
La Sauze - Lo Vinhairon

Vèrsa-me vin vèrsa-me (Manufactures verbales)
Sonets - Manufactures verbales

previous arrow
next arrow
Slider

Sorsa : Paraulas en Òc

Los partenaris deu projècte

Cirdòc - Institut occitan de CulturaLo CongrèsOCTeleOccitanica Paraulas en òc

Lo Jornalet