Enter eretatge e modernitat

Enter eretatge e modernitat

Los jòcs tradicionaus que testimonian dab l’arquitectura e la gastronomia, d’ua cultura e a ua identitat regionaus restacadas a un espaci geografic particular. Com la lenga, que son pertocats per ua desapareishuda progressiva. Totun, nombrosas que son las associacions qui òbran tà la lor sauvaguarda e la lor promocion uei lo dia com lo Centre deus Jòcs e Espòrts Tradicionaus d’Occitania a Aush en Gèrs. N’ei pas rar qu’un eveniment culturau occitan programme iniciacions aus jòcs ancians. Que’s debana cada dus ans a Sarlat en Peiregòrd, lo hestenau Ringueta a l’entorn deus jòcs tradicionaus occitans. Qu’estó creat sus la basa d’ua collècta de las importantas de jòcs ancians en lo sud-oèst e sud-èst d’Occitania.

La famosa « pétanque », Pès tancats en lenga nosta, qu’ei un jòc popular e cada region deu nòrd au sud deu país, qu’a la soa varianta. Los meridionaus que jògan la lor version de la bola lionesa (creada au sègle XVIII), qu’apèran « la longa » o « los tres pas ». Pendent longtemps, la Federacion Francesa de Bolas qu’estó dominada per la bola lionesa e au briu deu sègle XIXau, la seccion provençau de la FFB codifica lo jòc « la longa ».

Lo tambornet que’s jòga dab duas equipas de 5 jogaires. Separat d’ua linha, lo terrenh que hè 80 m de longor e 20 m de largor.

Los jogaires que son equipats d’un tamborin e que deven tornar ua bala de cauchó dens lo camps advèrse. Aqueth jòc qu’ei ligat au jòc de pauma qui existeish despuish l’Antiquitat. Qu’estó hèra popular a l’Edat-Mejan. En 1215, Pierre de Coliment, arquevesque de Rouen que defenó la practica deu jòc de pauma aus prèstes qui’s vestivan dab tiengudas « desgargaladas » au parat de las partidas.

Las quilhas de nau qu’ei un jòc hèra ancian practicat en Occitania tota. Nau quilhas que son dispausadas a l’interior d’un carrat, a 2,15 m l’ua de l’auta.

La tòca qu’ei de lançar ua bola sus aquestas quilhas en har figuras impausadas, shens har sortir la bala deu carrat tau purmèr lançat. Si lo jogaire s’i escad, que pòt tornar jogar.

Popularizat au començar deu sègle Xxau, lo fotbòl qu’a la soa equipa occitana despuish 2008. L’equipa d’Occitània de Fotbòl (AOF) qu’ei compausada de 22 jogaires de Gasconha, de Lengadòc e de Provença. Qu’a recentament participat a la Confederacion de las associacions Independentas de Fotbòl (ConIFA) e a l’EUROPEADA. Despuish 2011, l’AOF qu’a 19 victòrias, 6 nuls e 2 des·hèitas. Lo bilanç de la soa equipa femenina qu’ei de 3 victòrias e 1 des·hèita dab 22 punts marcats e 5 encaishats.

Lo rugbi qu’ei un espòrt qui s’ei implantat shens nada dificultat en tèrras occitanas. Arribat d’Anglatèrra dens l’exagòne au nòrd de França, qu’ei dens lo sud e mei que mei dens lo sud-èst que coneishó ua escaduda creishenta.

Ua equipa occitana qu’estó especiaument creada en 2013. Qu’ei l’associacion Los Mosquetaires de Gasconha qui aviè l’equipa de rugbi dab la mira de promòver e de deféner la lenga e la cultura occitana-gascona.

Qu’estó imaginada per Jean-Luc Lagrave, Regis Sonnes, Laurent Lacrouts e Mathieu Jourdain e PM Kahn.

Occitania qu’ei la region francesa qui compta lo mei de clubs femenins. Enter las Lanas e lo Bearn, shens parlar de las bigordanas, Lons, Èrm e Tarba qui ganhèn títols de campionas de França. Bearnesas e Bigordanas que son actuaument en Eleit 2. Las jogairas de Lons, après s’estar escadudas a pujar en Top8, que vadón campionas de França. Actuaument, que comptan tres internacionaus qui participèn a las darrèras partidas de l’equipa de França abans lo tornei. La lor apressada dab la seccion professionau de la Seccion Paulina non pòt pas sonque acompanhar-las dens un projècte perenne e ambiciós.

« Lo rugbi feminin e l’espòrt feminin que gahan l’aviada, vadut d’ua presa de consciéncia que las hemnas e pòden practicar quau espòrt que sia e aquò, en delà de la practica escolara. Mes, qu’ei tanben un vector identitari pr’amor har espòrt, aver ua plaça qu’ei “ estar ” e aquò qu’ei hèra pregnant dens la practica feminina. Sus aqueth aspècte, que suberpassarén quasi uns clubs masculins.

En efèit, au dia de uei, uns clubs mixtes que son coneishuts tà estar “ bastions deu rugbi feminin ” quan la seccion masculina ei la mei anciana. », çò nse digó Jean-Baptiste Lartigot, ancian entrainaire de l’equipa femenina de l’Association Sportive Bayonnaise rugby (ASB) e actuau tecnician de la seleccion femenina de Euskadi.

La corsa landesa que hè partida de las quate fòrmas de tauromaquia practicadas dens lo monde dab la corrida, la corrida portuguesa e la corsa camarguesa. Que’s practica dens los departaments de las Lanas, Gèrs, Pirenèus-Atlantics o enqüèra las Hautas-Pirenèas. Que partatja l’especificitat dab la corsa camarguesa de non pas har de mesa a mort de la bèstia ni pendent ni après la corsa.

Dab lo torisme de massa, qu’assistim a ua valorizacion de totas aquestas especificitats locaus ancianas, qui hèn partida deu patrimòni noste. Qu’ei un factor de desvolopament de la practica esportiva mes que pòt estar portaire de constrentas com enter autas la pèrta de l’esperit originau d’aqueth eretatge, de la tradicion.