La primièra guèrra mondiala foguèt la fin d’un monde

La primièra guèrra mondiala foguèt la fin d’un monde

Los occitans participèron de faiçon importanta e divèrsa a la primièra guèrra mondiala, coma totes los europèus. Lor territòri foguèt pas çaquelà lo teatre de combats, mas lo prètz que paguèron los occitans dins lo conflicte es gigant.

Donam aquí qualques chifras globalas de mòrts e de nafrats, e ne donam de mai localizadas. Es vertat que los monuments dels mòrts en Occitània pòrtan los noms d’aqueles que son « Mòrts per França ».

Aqueles monuments mòstran a quin punt la populacion occitana d’après 1918 podiá èstre diferenta de çò qu’èra abans 1914.

I a tanben en cò nòstre de monuments que dison las causas d’un autre biais que tot çò vesèm un pauc pertot. N’i a qualques uns ont la lenga occitana trobèt sa plaça e d’autres que fan passar de messatges que podèm qualificar de pacifistas.

De centenats de milierats d’òmes joves foguèron tuats dins un monde ont la ruralitat èra l’element màger.

Las regions ruralas foguèron mai tocadas en rason, çò sembla, d’una discriminacion economica. Ont i aviá d’industrias utilas a l’armament, caliá preservar las competéncias e la man d’òbra per las usina ligadas a l’esfòrç de guèrra.

Lo territòri occitan e la societat que i viviá, aviá donc cambiat fòrça un còp la guèrra passada. Aquesta faguèt sentir sas consequéncias duscas dins la question lingüistica.

La lenga occitana perdèt fòrça locutors en capacitat de la transmetre. Lo nacionalisme francés, ja fòrt abans la guèrra, mai fòrt amb la victòria, crèèt un ambient desfavorable a las accions que se podián desvolopar en favor de la lenga.

Lo Felibritge creat per Mistral es orfalin tre lo començament de 1914, amb la disparicion del poèta de Malhana, son creator. Tanben, de joves que pòdon prendre la relèva, morisson dins las trencadas.

Occitània a porgit a la guèrra de personatges que son encara dins la memòria collectiva e que son dintrats dins l’Istòria. Foch, Jaurés, Barthas, De Castelnau, Nivelle o Delcassé. Aguèron un ròtle politic, militar o influencièron per lors escriuts la vision qu’avèm uèi d’aquela guèrra que dison « Granda ».

La primièra guèrra mondiala foguèt, es evident, l’eveniment que marquèt la fin d’un monde. Aprèp, dins la roïnas, la dolor, las nafraduras e las lagremas, un autre monde espeliguèt.

Per David Grosclaude