Lo vòte en país d’òc

Julhet
2017

Lo dossièr deu mes

Partatjar

Lo vòte en país d'Òc

Evolucion deu vòte a las legislativas despuish 1958

Sorsa : © OCprod

$$$$$$$$

Ua bipolaritat politica istorica o Ua França deu Sud e ua França deu nòrd ?

Despuish las originas de la Republica, qu'assisteishem a ua diferenciacion regionau de las coloracions politicas en França. Ua França deu nòrd e ua França deu sud que's son dessenhadas mei o mensh netament au briu de las annadas.

Au moment de las legislativas de 1962 a 1967, la carta electorau de l'esquèrra francesa qu'ei la de l'Occitania, lhevat lo Massís centrau, Aups-Maritimes e Pirenèus-Atlantics. Pendent las eleccions cantonaus de 1967, quan dens la màger part deus país occitans, la presidéncia deu Conselh Generau estó atribuida a un representant de l'esquèrra (FGDS, PSU o PC), dens los deu nòrd, mantuns partits qu'estón representats dab presidéncias de dreta, centre-democratas, centre esquèrra, FGDS, PSU e PC. Mes quin Occitania ei vaduda lo bastion de l'esquèrra dinc ad aquestas darrèras annadas ?

Segon « Le Sud et le Nord, dialectique de la France », libe dens lo quau Michel Grosclaude analisa la bipolarizacion Nòrd-Sud de la carta politica en França, dinc a 1890, l'Èst qu'èra ua ciutadèla deu conservatisme quan l'esquèrra ne's trobava partisans que dens los bacins minèrs e los centres industriaus. A partir de la liberacion, la region Èst deu país qu'ei vaduda lo fiu deu MRP, puish de RPF e de l'UDR. Qu'ei cap a 1914 que Lengadòc pren las soas colors socialistas. Eveniments màgers e crisis sociaus e economicas que's debanèn au començar deu sègle XXau (proletarizacion deus agricultors, crisi de 1907 e susmauta deus vinhairons) que joguèn un ròtle dens la causida d'aqueth vòte.

Lo socialisme que s'implantè dens lo nòrd d'Occitania chic de temps abans la Purmèra Guèrra Mondiau. A las tres regions meriodionaus que son lo departament sud-rodanenc, l'arc lengadocian dinc a Tolosa e l'ensemble deus departaments nòrd-occitans, que s'ajusta lo nòrd d'Occitania on Dordonha ei l'un deus mei ancians fius deu Parti Radical. Despuish la liberacion, aqueths ensembles qu'an enqüèra mei afirmats la lor coloracion d'esquèrra. Gèrs qu'èra vadut l'un deus departaments mei contestataris de França (qu'a lo recòrd deus « Non » aus referéndum despuish 1946).

Lo socialisme qu'arribè peu purmèr còp au poder dens la 3au Republica dab un govèrn deu Front Popular (coalicion de partits d'esquèrra) de 1936 a 1938.

La fin de las annadas 50 que vedó nèisher lo purmèr partit nacionalista occitan : lo Partit de la Nacion Occitana (PNO) qui milita a favor de l'independéncia d'Occitania. D'autes que seguiràn com Anaram Au Pataca (vadut Libertat en 2009), lo Partit Occitan (coalicion de movements occitanistas dont Volem Viure al País), Iniciativa per Occitània, Bastir, etc.

Lo movement de desobediéncia civila « Gardarem lo Larzac » que contribuí a mantiéner lo vòte socialista dens la màger part deus país occitans. Qu'estó l'emblèma d'ua decennia de luta entà guardar la tèrra a la soa vocacion agricòla. Aqueth movement que's formè de 1971 a 1981 entà lutar contra l'extension d'un camp militar suu causse deu Larzac, tà passar de 3 000 a 17 000 ectaras. Que s'acabè per ua victòria deus paisans quan Mitterrand arribè au poder e decidí de deishar lo projècte.

Robert Lafont qu'èra l'un deus teoricians de çò qu'aperava « lo colonialisme interior ». En 1974, que temptè de presentà's a l'eleccion presidenciau mes la soa candidatura qu'estó regetada peu Conselh Constitucionau, per manca d'un nombre sufisent d'elegits validat. Que sortirà d'aquestes comitats de sostien, « Volem Viure al País ». Lo movement qu'ensaja de pesar sus las fòrças d'esquèrra. Aus intellectuaus occitanistas que's rejonherà sindicalistas agricòlas e paisans, mantuns centenats de militants e lo jornau « Lutte occitane » que serà creat. Totun, la soa candidatura a la Presidenciau regetada, Lafont qu'aperè a votar tà François Mitterrand, çò qui'u való ua marginalizacion au demiei deus quites movements qu'avè contribuit a crear.

Arron la victòria deu candidat d'esquèrra en 1981, lo militant occitanista que rejonhó los decebuts de l'esquèrra en julhet de 1983. D'aqueth sentit de decepcion que s'amorsè arron lo son mandat, un periòde long d'alternança dab ua succession de govèrns d'esquèrra e de dreta. La partida oèst deu Mieidia que demora fidèla au vòste d'esquèrra au briu de las divèrsas eleccions, totun, que's constata l'aparicion progressiva d'un vòte taus extrèmes com ei lo cas a l'èst d'Occitania qui hè mei anar mei hidança a l'Extrèma-dreta per rasons economicas enter autas.

La vila de Besièrs en Eraut, per exemple, qu'ei passada de municipalitats e elegits d'esquèrra a elegits de dreta e d'extrèma-dreta aquestas darrèras annadas.

Lo paisatge politic dens los país occitans que cambiè radicaument au moment de las darrèras eleccions quan ua andada blua e balegè mei que mei lo sud-èst d'Occitania, e que l'Esquèrra explosè dab mèrcas hèra baishas. Despuish 2002, lo Front National qu'ei arribat au mensh un còp au cap dens 17 deus 35 departaments occitans. A las eleccions de 2017, la candidata frontista Marine Le Pen qu'arribè en cap dens 5 deus 6 departaments de la Region Occitania/Pirenèus-Mediterranèa.

Mantuas municipalitats qu'estón e que son enqüèra gavidadas per elegits d'extrèma-dreta quitament se vedom aparéisher l'andada de Macron dab lo son movement En Marche ! Los país occitans que començan a alinhà's suu climat nacionau au briu de las eleccions.

↬ Legir mei

Sorsa : La Setmana

Ensenhament de l'occitan

Sorsa : Christian Lamaison

« Tà nosauts, qu'ei ua bona rentrada »

Sorsa : Radio País

Centenari de l'escòla publica

Christian Lamaison qu'ei un dessenhaire qui n'esita pas, dab umor, a soslinhar las problematicas deus occitans dens la lor vita vitanta. Ensenhament, religion, drets de l'Òmi, laïcitat, Istòria... N'a pas paur de la caricatura !

Tà'n saber mei : http://data.bnf.fr/11910782/christian_lamaison/

Dintrada escolara de 2017

L'associacion TéVéÒc a realizat una emission de television completa sus la dintrada escolara de 2017. Lisa Gròs, Amy Cros, e tota sa còla anèron rescontrar de professors dins mantun establiment. L'escasença de far lo punt suls efectius, los projèctes, las espèras per aquela novèla annada escolara. Podètz tornar trapar cada setmana ua novèla emission sus lo site de l'associacion TéVéÒc : www.teveoc.com

Sorsa : TéVéÒc

Lexic e expressions… amb Lo Congrès

Las matèrias escolaras

Biologia : sciéncia de la vida

Quimia : sciéncia qu'estúdia la natura, las proprietats dels còrs e las transformacions que i se pòdon passar.

Geografia : sciéncia que descriu la superficia de la Tèrra, la distribucion de la vida vegetala, animala, umana e las industrias umanas.

Istòria : vida de l'umanitat, d'un pòble, d'una institucion.

Literatura : ensemble de la produccion literària d'un pòble, d'una temporada...

Matematicas : sciéncia de la quantitat.

Filosofia : sciéncia dels principis e de las causas dels fenomèns umans.

Fisica : sciéncia qu'estúdia las proprietats de la matèria, de l'espaci e del temps.

Font : Diccionari general occitan de Cantalausa
Mai de mots dins lo dicod'Òc

BaTelÒc
Expressions de l'escòla

Estar a bona escòla : Fréquenter des personnes qui peuvent donner une bonne formation, une bonne instruction

Estar passat darrèr l'escòla : Être ignorant.

Mancar drin d'escòla : Avoir besoin d'apprendre encore

Panar l'escòla : Faire l'école buissonnière

Recéber ua escòla : Recevoir une leçon

Faire un plantièr : Faire l’école buissonnière

Far manquica : Faire l’école buissonnière

Està’n a las letras : Apprendre à lire

Mai d'expressions dins l'express'Òc
Illustracion : Dufresne

Femnas de tot atge
Tornem tà l'escòla !

Com acordar quan un nom singular de sens collectiu ei emplegat com subjècte ? La responsa de Maurici Romieu, vicepresident deu Conselh lingüistic del Congrès :

Quan un nom singular de sens collectiu ei emplegat com subjècte, lo vèrbe que’s hica au plurau : « Lo monde que trobaràn tostemps qué díser ». Que n’ei atau tanben quan un tau nom ei seguit d’un complement determinatiu : « Ua pièla de paletas qu’encombravan l’entrada ».

A maugrat d’estar au singular, los indefinits « bèth un », « bèra ua », « mantun », « mantua » que son seguits d’un vèrbe au plurau pr’amor que representan ua pluralitat : « Bèra ua que s’èran estangadas au ras de l’arriu ».

La seguida dens lo punt de lenga deu Congrès o dins La Setmana
Illustracion : Thierry46

previous arrow
next arrow
Slider

La rentrada dab l’InÒc Aquitània

Utís en linha

DaquíDòc, Apèr d’educacion artistica e culturau taus ensenhaires, formators e escolans : http://daquidoc.org

BaTelÒc
Lexics en linha
previous arrow
next arrow
Slider

Voladas de léger… dab l’InÒc Aquitània

BOYER Henri, De l’école occitane à l’enseignement public : vécu et représentations sociolinguistiques, L’Harmattan : Paris, 2006.

BaTelÒc

CURSENTE Benoit, Histoire du Béarn à l’usage des écoliers et lycéens du Béarn : des origines à Gaston Fébus, Per Noste : Orthez, 1973.

Enfances plurilingues : témoignage d’une éducation bilingue et plurilingue

DALGALIAN Gilbert, WEINRICH Harald, Enfances plurilingues : témoignage d’une éducation bilingue et plurilingue, L’Harmattan : Paris, 2000.

La langue d'oc devant l'école (1789-1951) entre lutte et répression la place accordée à l'occitan dans l'enseignement/ Textes choisis

TERRAL Hervé, La langue d'oc devant l'école (1789-1951) entre lutte et répression la place accordée à l'occitan dans l'enseignement/ Textes choisis, IEO : Puylaurens, 2005.

previous arrow
next arrow
Slider

La cançon de Paraulas en Òc

A qué serveish l'escòla ? de Sors les mains d'tes poches

Sors les mains d'tes poches - Vadera ParpalhonEn 2013, Sors les mains d'tes poches que realizè un CD dab cançons dont las paraulas èran estadas escriutas per mainatges d'escòlas deu Bearn. A qué serveish l'escòla ? qu'ei l'ua d'elas.

Legir las paraulas

Sorsa : Paraulas en Òc

Los partenaris deu projècte

Région Nouvelle Aquitaine

Projècte sostengut per la Region Novèla Aquitana

Lo CIRDÒCInoc AquitaineLo CongrèsLa SetmanaOCTeleOccitanica